Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh vừa có tờ trình gửi UBND TP Hồ Chí Minh về việc xây dựng Nghị quyết hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng. Điểm đáng chú ý nhất là đề xuất miễn phí vé cho tất cả hành khách trên 135 tuyến xe buýt toàn thành phố.
Các tuyến xe buýt điện phục vụ đưa, đón người dân thành phố trong việc đi lại hàng ngày.
Theo đó, Sở Xây dựng kiến nghị HĐND Thành phố xem xét áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn để sớm ban hành Nghị quyết nhằm kịp thời hỗ trợ người dân và thúc đẩy thói quen sử dụng phương tiện công cộng.
Theo nội dung đề xuất, chính sách miễn vé sẽ áp dụng cho toàn bộ 135 tuyến xe buýt đang hoạt động trên địa bàn. Trong đó, 109 tuyến xe buýt có trợ giá và 26 tuyến xe buýt không trợ giá, dự kiến tổng kinh phí để hỗ trợ miễn vé và bù đắp hoạt động vận tải là khoảng 930 tỷ đồng. Khoản ngân sách này được tính toán cho 8 tháng còn lại của năm 2026.
Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, toàn thành phố hiện có 180 tuyến xe buýt (gồm 109 tuyến được trợ giá và 71 tuyến không trợ giá), với sự tham gia của 42 đơn vị vận tải. Tổng số phương tiện đang hoạt động là 2.432 xe, trong đó có 1.185 xe buýt điện và 153 xe sử dụng khí CNG. Như vậy, tỷ lệ phương tiện sử dụng nhiên liệu thân thiện môi trường đã đạt khoảng 55%, cho thấy định hướng phát triển giao thông xanh đang được thành phố đẩy mạnh.
Trước đó, từ năm 2002 đến nay, thành phố đã triển khai nhiều chính sách trợ giá và miễn, giảm vé cho các nhóm đối tượng như trẻ em dưới 6 tuổi, người cao tuổi, người khuyết tật và người có công với cách mạng. Những chính sách này góp phần duy trì hoạt động xe buýt và hỗ trợ người dân tiếp cận phương tiện công cộng.
Đáng chú ý, khi đưa vào khai thác tuyến Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên, Thành phố đã miễn phí vé cho 17 tuyến xe buýt kết nối từ ngày 24/12/2024 đến 20/1/2025. Kết quả cho thấy, sản lượng hành khách tăng hơn 34% so với giai đoạn sau đó.
Ngoài ra, trong các dịp lễ lớn năm 2025 như 30/4, 1/5, 2/9 hay Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán 2026, việc miễn phí vé xe buýt bằng nguồn xã hội hóa cũng giúp lượng khách tăng từ 20 - 28% so với cùng kỳ năm trước.
Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, năm 2025 hệ thống xe buýt phục vụ gần 97 triệu lượt khách, tăng khoảng 6% so với năm trước; trong 3 tháng đầu năm 2026, lượng khách tiếp tục tăng, đặc biệt từ đầu tháng 3 do biến động giá xăng dầu và nhu cầu đi lại ổn định của học sinh, sinh viên.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, miễn phí vé chỉ là một trong nhiều yếu tố, chưa đủ để tạo ra sự thay đổi bền vững trong thói quen đi lại. Để thu hút và giữ chân hành khách, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng dịch vụ, độ phủ mạng lưới và khả năng kết nối giữa các tuyến.
Việc TP Hồ Chí Minh chủ trương miễn phí vé xe buýt cho người dân trên địa bàn TP Hồ Chí Minh là bước đi phù hợp, nhân văn.
Đại diện Hiệp hội Vận tải hành khách TP Hồ Chí Minh cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến người dân từng “quay lưng” với xe buýt là do chất lượng dịch vụ chưa ổn định, đặc biệt ở thái độ phục vụ và tính đúng giờ. Do đó, cần tăng cường giám sát sau đấu thầu, đồng thời rà soát lại toàn bộ mạng lưới để điều chỉnh luồng tuyến, tần suất phù hợp với nhu cầu thực tế.
Thúy Vy, sinh viên Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TP Hồ Chí Minh, cho biết: “Em thường xuyên sử dụng xe buýt đi học. Cảm nhận của em là trong 1 năm qua, chất lượng xe buýt đã dần được cải thiện như không gian xe sạch sẽ, thoáng hơn, có máy lạnh nên rất dễ chịu, nhất là trong thời tiết nắng nóng. Thái độ phục vụ cũng thân thiện, hành khách được chào hỏi khi lên xe và cảm ơn khi xuống xe”.
Tuy nhiên, theo Thuý Vy, để chính sách phát huy hiệu quả, cần tăng tần suất hoạt động, đặc biệt vào giờ cao điểm, đồng thời cải thiện khả năng kết nối giữa các tuyến. Nếu thời gian chờ quá lâu hoặc chuyển tuyến bất tiện, người sử dụng sẽ dễ nản.
Đồng quan điểm, anh Nguyễn Thanh Anh Việt (phường Thủ Đức) thường xuyên sử dụng xe buýt để đi làm đánh giá, việc miễn phí xe buýt là chủ trương kịp thời trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao. Chính sách này không chỉ giúp giảm chi tiêu mà còn góp phần thay đổi thói quen đi lại, khuyến khích người dân chuyển từ xe cá nhân sang phương tiện công cộng, qua đó giảm ùn tắc vào giờ cao điểm và tránh được khói bụi, góp phần nâng cáo chất lượng sống của người dân ở đô thị.
“Tuy nhiên, thành phố cần tăng số chuyến, mở rộng tuyến và đảm bảo xe chạy đúng giờ, tránh quá tải. Nếu làm tốt, người dân sẽ gắn bó lâu dài với xe buýt và quan trọng là chất lượng dịch vụ không đổi sau khi miễn phí”, anh Việt kiến nghị.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, để nâng cao hiệu quả, TP Hồ Chí Minh cần đồng bộ nhiều giải pháp như phát triển xe buýt điện, đầu tư hạ tầng trạm sạc, hiện đại hóa hệ thống vận hành với bảng điện tử thông báo thời gian xe đến, tích hợp thanh toán không tiền mặt, đồng thời cải thiện hạ tầng nhà chờ và vỉa hè.
Theo đó, chính sách miễn phí vé chỉ nên được xem là bước khởi đầu. Về lâu dài, khi hệ thống xe buýt trở nên tiện lợi, đáng tin cậy và thân thiện, việc người dân giảm dần phụ thuộc vào phương tiện cá nhân sẽ diễn ra tự nhiên, góp phần xây dựng đô thị xanh, văn minh và bền vững.
