Đề xuất được Bộ Y tế đưa ra trong bối cảnh mức chuẩn trợ giúp xã hội, mức trợ cấp hưu trí xã hội thấp. Hiện nay, mức chuẩn trợ giúp xã hội theo quy định tại các Nghị định số 20/2021/NĐ-CP, Nghị định số 176/2025/NĐ-CP, Nghị định số 76/2024/NĐ-CP vẫn còn rất thấp, chưa đảm bảo mức sống tối thiểu và thiếu tính tương đồng với các chính sách bảo hiểm xã hội, giảm nghèo hay ưu đãi người có công.
Cụ thể, mức chuẩn 500.000 đồng/tháng hiện chỉ tương đương 22,7% chuẩn nghèo nông thôn và 17,8% chuẩn nghèo đô thị theo quy định mới (Nghị định số 351/2025/NĐ-CP quy định chuẩn nghèo khu vực nông thôn là 2.200.000 đồng/tháng, khu vực đô thị là 2.800.000 đồng/tháng).
Trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng CPI giai đoạn 2024 - 2026 tăng bình quân trên 3,5%/năm (dự kiến tăng gần 12% sau 3 năm), đặc biệt là nhóm hàng lương thực tăng nhanh, việc giữ nguyên mức trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội đang khiến đời sống của đối tượng thụ hưởng chính sách ngày càng khó khăn.
Bên cạnh đó, Bộ Chính trị đã có chỉ đạo về việc tăng tiền lương, phụ cấp đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang sau sắp xếp tổ chức bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó chỉ đạo thực hiện điều chỉnh trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội theo tăng mức lương cơ sở từ ngày 1/7/2026.
Theo Bộ Y tế, đây là cơ sở chính trị và pháp lý quan trọng để thực hiện điều chỉnh mức chuẩn trợ giúp xã hội.
Ngoài ra, dự kiến từ ngày 1/7/2026, Chính phủ sẽ tạm thời điều chỉnh mức lương cơ sở tăng khoảng 8%, đồng thời gắn liền với việc điều chỉnh lương hưu, trợ cấp người có công và đặc biệt là nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội để bảo đảm đời sống cho các nhóm đối tượng yếu thế.
Trên cơ sở đó, Bộ Y tế đề xuất Chính phủ xem xét, quyết định nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội, mức trợ cấp hưu trí xã hội từ 500.000 đồng/tháng lên 600.000 đồng/tháng (tăng 20%). Thời gian dự kiến thực hiện từ ngày 1/7/2026.
Mức đề xuất đã được Bộ Y tế đã đánh giá tình hình thực hiện chính sách trợ giúp xã hội trong thời gian qua; căn cứ điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách Nhà nước.
Đồng thời, trên cơ sở ý kiến của các Bộ, ngành, địa phương và kiến nghị của đại biểu Quốc hội, cử tri, để bảo đảm thực hiện lộ trình tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội trong mối tương quan với các chính sách xã hội khác, sự công bằng giữa các nhóm đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không để bỏ sót đối tượng; không ai bị bỏ lại phía sau.
Bộ Y tế lý giải việc đề xuất mức tăng cao hơn định hướng chung nhằm đảm bảo sự tương quan với chính sách cải cách tiền lương và mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng.
Mức tăng cũng nhằm khắc phục tình trạng mức trợ cấp quá thấp. Bởi hiện nay, mức chuẩn trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội 500.000 đồng/tháng là mức thấp nhất trong hệ thống an sinh xã hội.
“Nếu chỉ điều chỉnh tăng 8% (lên 540.000 đồng/tháng), mức trợ cấp này vẫn chưa đạt tới 25% chuẩn nghèo nông thôn, và chưa đầy 20% chuẩn nghèo đô thị. Khoảng cách quá lớn giữa mức trợ cấp và chuẩn nghèo khiến chính sách khó phát huy vai trò là "lưới đỡ" cuối cùng, gây khó khăn cho việc duy trì điều kiện sống tối thiểu của người dân”, Bộ Y tế nêu quan điểm.
Trong khi đó, mức chuẩn 600.000 đồng/tháng giúp tỷ lệ đáp ứng chuẩn nghèo tăng lên đáng kể (đạt 27,3% chuẩn nghèo nông thôn và 21,4% chuẩn nghèo đô thị).
Phương án này cụ thể hóa tinh thần Hiến pháp về quyền được bảo đảm an sinh xã hội, giúp đối tượng đủ khả năng chi trả các nhu cầu thiết yếu, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm chính sách an sinh.
Dự thảo Nghị định cũng quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định mức chuẩn trợ giúp xã hội, trợ cấp hưu trí áp dụng trên địa bàn cao hơn mức quy định tại Nghị định; quyết định đối tượng khó khăn khác chưa quy định tại Nghị định này được hưởng chính sách trợ cấp.
Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo này trên Cổng TTĐT của Bộ.
Quỳnh Chi (theo báo Chinhphu Economic)
