Hạ tầng sạc điện còn thiếu
Tại một số khu dân cư ở TP Hồ Chí Minh, người dân thường phải tìm kiếm điểm sạc cho xe điện hoặc tận dụng các ổ điện tại nhà, bãi giữ xe để sạc pin. Ở nhiều khu vực, đặc biệt ngoài trung tâm, số lượng trạm sạc còn hạn chế, khiến việc sử dụng xe điện chưa thực sự thuận tiện.
Thực tế này đang trở thành rào cản trong bối cảnh số lượng phương tiện điện gia tăng nhanh. Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, hiện thành phố đã công bố hơn 200 vị trí đặt tủ đổi pin xe máy điện và cấp phép hơn 90 vị trí trên vỉa hè để lắp đặt. Ngoài ra, toàn thành phố có khoảng 1.000 trạm sạc ô tô điện, trong đó có nhiều trạm sạc nhanh.
Tại TP Hồ Chí Minh, các trạm đổi pin xe máy điện đã được lắp đặt nhưng vẫn chưa hoạt động.
Tuy nhiên, so với tốc độ gia tăng phương tiện, hệ thống hạ tầng này vẫn còn khoảng cách đáng kể. Theo ông Võ Khánh Hưng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, hiện thành phố có khoảng 39.500 ô tô điện và gần 87.000 xe máy điện đang lưu thông. Với tốc độ tăng trưởng như hiện nay, nhu cầu trạm sạc và tủ đổi pin sẽ tiếp tục tăng nhanh trong thời gian tới, gây áp lực lớn lên hệ thống hạ tầng hiện hữu.
Thế nhưng, theo đánh giá của các chuyên gia, hạ tầng sạc điện hiện không chỉ thiếu về số lượng mà còn thiếu tính đồng bộ. Các trạm sạc chủ yếu tập trung tại khu vực trung tâm, trung tâm thương mại, trong khi nhiều khu dân cư đông đúc, khu chế xuất, khu công nghiệp vẫn chưa được phủ đủ điểm sạc. Sự phân bố không đồng đều này khiến việc tiếp cận hạ tầng sạc trở thành rào cản đối với người sử dụng.
Một bất cập khác là hạ tầng chưa phù hợp với nhu cầu thực tế. Phần lớn trạm sạc hiện nay phục vụ ô tô, trong khi tủ đổi pin dành cho xe máy, còn trạm sạc trực tiếp cho xe máy lại thiếu. Điều này khiến nhiều người có nhu cầu chuyển đổi sang xe điện vẫn còn đắn đo do lo ngại về khả năng tiếp cận điểm sạc trong quá trình sử dụng.
Các chuyên gia giao thông cho rằng, nếu hạ tầng sạc không được đầu tư kịp thời và đồng bộ, quá trình chuyển đổi sang phương tiện điện sẽ gặp nhiều khó khăn, thậm chí làm chậm lại xu hướng chuyển đổi xanh. Việc phát triển hạ tầng cũng đối mặt với nhiều thách thức như quỹ đất hạn chế, chi phí đầu tư lớn, yêu cầu nâng cấp hệ thống điện và thiếu cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp tham gia đầu tư.
Đẩy mạnh trạm sạc, giao thông công cộng
Trước áp lực gia tăng nhanh của phương tiện điện, TP Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm phát triển hạ tầng giao thông xanh, từ trạm sạc, tủ đổi pin đến giao thông công cộng và cơ chế chính sách hỗ trợ.
Trước mắt, thành phố tận dụng quỹ đất tại các bến bãi xe buýt để đầu tư hệ thống trạm sạc điện, ưu tiên phục vụ xe buýt điện vào ban đêm và chia sẻ cho các phương tiện khác. Trong năm nay, mục tiêu đặt ra là triển khai khoảng 20.000 tủ đổi pin xe máy điện với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp.
Về dài hạn, TP Hồ Chí Minh định hướng chuyển đổi mạnh mẽ phương tiện giao thông sang năng lượng xanh, đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% xe buýt sử dụng năng lượng xanh, đồng thời từng bước chuyển đổi xe công nghệ sang xe điện.
Ông Võ Khánh Hưng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cho biết, để phát triển giao thông xanh bền vững, thành phố đang xây dựng lộ trình kiểm soát khí thải, dự kiến thiết lập vùng phát thải thấp từ năm 2027 và tiến tới hạn chế xe xăng tại khu vực trung tâm trong tương lai. Thành phố cũng đang đề xuất các chính sách hỗ trợ như miễn tiền thuê đất, giảm thuế, phí nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư hạ tầng trạm sạc và phương tiện giao thông xanh.
Các trạm điện được lắp đặt tại nhiều tuyến nhưng vẫn thiếu so với lượng phương tiện xe điện của người dân.
Theo TS Phan Lê Bình, chuyên gia giao thông đô thị, để phát triển giao thông xanh, TP Hồ Chí Minh cần lấy giao thông công cộng làm trụ cột, kết hợp với phương tiện điện và giao thông phi cơ giới như xe đạp, đi bộ. Nếu hệ thống metro và xe buýt phát triển hiệu quả, người dân sẽ dần chuyển sang sử dụng giao thông công cộng, qua đó giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường.
Ngoài ra, theo TS Phan Lê Bình, thành phố cần có các chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện như hỗ trợ vay mua xe điện, miễn, giảm phí đăng ký xe điện, ưu tiên chỗ đậu xe và phát triển mạng lưới trạm sạc công cộng.
“Về lâu dài, cần xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật đối với trạm sạc, quy định về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy và quy trình thu hồi, tái chế pin sau khi hết vòng đời sử dụng, nhằm bảo đảm phát triển giao thông xanh bền vững. Trong tương lai, khi hệ thống metro, xe buýt điện, phương tiện điện cá nhân và hạ tầng trạm sạc được phát triển đồng bộ, TP Hồ Chí Minh có thể từng bước hình thành hệ thống giao thông không phát thải, hướng tới đô thị xanh, thông minh và bền vững”, TS Phan Lê Bình cho biết.
Theo UBND TP Hồ Chí Minh, phát triển giao thông xanh và hạ tầng sạc điện không chỉ góp phần giảm ô nhiễm môi trường mà còn nâng cao chất lượng sống, giảm ùn tắc giao thông và xây dựng hình ảnh đô thị hiện đại, thân thiện với môi trường. Đây được xem là hướng đi tất yếu trong quá trình phát triển TP Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị xanh trong tương lai.
Bài cuối: Phát triển nguồn nhân lực cho mạng lưới metro
