Bài 1: Nhu cầu lớn, nguồn cung vẫn hạn chế
Nhu cầu NOXH tại TP Hồ Chí Minh đang tăng mạnh với quy mô hàng triệu người, song nguồn cung thực tế vẫn hạn chế, chưa theo kịp tốc độ gia tăng nhu cầu, tạo ra khoảng cách lớn giữa mong muốn an cư và khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.
Hơn 1 triệu người có nhu cầu nhà ở
Theo Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh, toàn Vùng Đông Nam Bộ hiện có hơn một triệu người có nhu cầu nhà ở; trong đó khu vực trung tâm TP Hồ Chí Minh (cũ) chiếm khoảng 859.000 người, Bình Dương (cũ) hơn 86.000 người và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) khoảng 69.000 người.
Một dự án nhà ở xã hội ở phường An Lạc, TP Hồ Chí Minh.
Đáng chú ý, để đáp ứng nhu cầu khổng lồ này, theo Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội của Chính phủ, chỉ tiêu phát triển đến năm 2030 giao cho TP Hồ Chí Minh (mới sau sáp nhập) lên tới 199.400 căn, mức cao nhất cả nước. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2021 - 2025, địa phương này mới hoàn thành 17.902 căn, đạt 98,7% kế hoạch 5 năm đầu tiên. Con số này cho thấy nguồn cung thực tế mới chỉ đáp ứng một phần rất nhỏ so với kỳ vọng của người dân.
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, TP Hồ Chí Minh tiếp tục là địa phương thu hút lượng lớn lao động nhập cư mỗi năm. Điều này khiến nhu cầu nhà ở không chỉ tăng về số lượng mà còn đa dạng về loại hình, từ nhà ở xã hội, nhà ở giá phù hợp đến nhà ở cho thuê dài hạn.
Trong đó, nhu cầu thuê mua (trả dần để sở hữu nhà) chiếm tỷ lệ cao nhất (hơn 68%), tiếp đến là mua (26%) và thuê (5,9%). Phần lớn người dân có nhu cầu căn hộ hai phòng ngủ, phù hợp với khả năng chi trả và nhu cầu sinh hoạt của các gia đình trẻ.
Song song đó, khoảng 69.000 cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị của TP Hồ Chí Minh đang có nhu cầu cấp thiết về nhà ở. Về định hướng an cư, xu hướng chung là ưu tiên các khu vực giáp trung tâm như cụm các phường: Gia Định, Bình Thạnh, Tây Thạnh, Tân Phú, Thủ Đức; hay Đông Hưng Thuận, An Phú Đông, Chánh Hưng, Bình Đông. Trong khi đó, một bộ phận chấp nhận dịch chuyển về các xã vùng ven như Bà Điểm, Xuân Thới Sơn, Tân An Hội, Củ Chi để giảm chi phí.
Đối với công nhân và người lao động, nhu cầu tập trung chủ yếu tại các địa bàn có khu công nghiệp, khu chế xuất như phường Thủ Đức, Tân Thuận, Phú Thuận, An Lạc, Tân Tạo, cùng các xã Vĩnh Lộc, Tân Nhựt và cụm xã An Nhơn Tây, Thái Mỹ.
Với góc nhìn từ chuyên gia bất động sản, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của Batdongsan.com.vn cho rằng, TP Hồ Chí Minh là địa phương có số lượng người nhập cư lớn nhất cả nước, với hàng triệu công nhân và người lao động có thu nhập trung bình đang sinh sống và làm việc. Phần lớn trong số họ vẫn chưa có chỗ ở ổn định, vì vậy nhu cầu về NOXH tại thị trường này luôn ở mức rất lớn.
Tuy nhiên, theo ông Tuấn, các dự án bất động sản được đưa ra thị trường hiện nay phần lớn không thuộc phân khúc phục vụ nhóm đối tượng này. Điều đó khiến nhu cầu tìm kiếm NOXH trên các sàn giao dịch trực tuyến tuy có nhưng vẫn ở mức trung bình, thấp hơn so với nhu cầu thực tế.
Áp lực an cư đè nặng người lao động trẻ
Tuy nhu cầu về nhà ở rất lớn, nhưng đến nay nguồn cung của phân khúc nhà ở xã hội vẫn còn hạn chế, chưa theo kịp mong mỏi thiết thực của đại đa số người dân, đặc biệt là lực lượng lao động trẻ. Vì vậy, việc sở hữu một căn nhà tại TP Hồ Chí Minh đang trở nên ngày càng xa vời đối với nhiều người trẻ. Không ít người dù đã đi làm nhiều năm, có công việc ổn định vẫn chưa thể chạm tới giấc mơ “an cư”.
Dự án chung cư NOXH tại số 324 Lý Thường Kiệt (phường Diên Hồng)
Anh Nguyễn Anh Khoa (ngụ phường Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh) chia sẻ, dù đã sinh sống và làm việc nhiều năm tại đây, nhưng giấc mơ sở hữu một căn nhà cho riêng mình vẫn còn “ngoài tầm với”. Với mức thu nhập khoảng 15 triệu đồng/tháng, rất khó để có dư chi trả cho việc mua nhà ở xã hội theo hình thức trả góp, bởi thực tế giá nhà vẫn khá cao so với mặt bằng thu nhập chung.
“Với mức lương hiện tại, việc tích lũy để mua nhà, kể cả NOXH vẫn rất gian nan. Giá nhà còn quá cao so với thu nhập, trong khi chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ ở TP Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, thủ tục và điều kiện xét duyệt cũng là trở ngại không nhỏ. Người mua phải chứng minh nhiều giấy tờ như thu nhập, tình trạng nhà ở, nơi cư trú... Điều này gây khó cho lao động trẻ làm việc tự do hoặc có thu nhập không ổn định, do thiếu hồ sơ theo yêu cầu nên dễ bị loại ngay từ đầu”, Khoa tâm sự.
Tương tự, anh Nguyễn Minh Tuấn, nhân viên văn phòng tại phường Gò Vấp (TP Hồ Chí Minh), cho biết đã đi làm khoảng 5 năm với thu nhập 12 triệu đồng mỗi tháng. Sau khi chi trả tiền thuê trọ, điện, nước và các chi phí sinh hoạt, anh chỉ tiết kiệm được vài triệu đồng.
“Tôi từng dự định mua một căn hộ chung cư khoảng 1,5 tỷ đồng gần nơi làm việc. Tuy nhiên, giá nhà hiện nay quá cao. Tôi cũng tính vay ngân hàng, nhưng nghĩ đến số tiền trả góp hàng tháng nên đành thôi”, anh Tuấn chia sẻ.
Cùng chung hoàn cảnh, chị Ngọc Luyến, quê An Giang, đang làm việc tại khu công nghiệp Hiệp Phước (TP Hồ Chí Minh), cho biết đã gắn bó với ngành dệt may hơn 10 năm và hiện có hai con nhỏ. Thu nhập của gia đình chủ yếu dành cho chi phí sinh hoạt, học hành của con và tiền thuê trọ, mỗi tháng chỉ dư khoảng 2 - 3 triệu đồng.
“Vợ chồng tôi có tìm hiểu về nhà ở xã hội, nhưng giá vẫn cao so với thu nhập hiện tại. Để mua được nhà chắc còn rất lâu”, chị Luyến nói.
Thực tế, với mức thu nhập trung bình, việc tích lũy để mua nhà tại TP Hồ Chí Minh ngày càng khó khăn khi giá bất động sản liên tục tăng, vượt xa khả năng chi trả của nhiều người lao động trẻ.
Không chỉ khó về tài chính, việc tiếp cận nhà ở xã hội cũng gặp nhiều trở ngại. Ông Nguyễn Chí Thiện, nhân viên công nghệ thông tin tại một công ty ở phường An Khánh, cho biết dù thuộc diện đủ điều kiện mua nhà ở xã hội nhưng vẫn khó tiếp cận nguồn cung.
“Mỗi khi có dự án mới, thông tin vừa công bố chỉ sau vài ngày là hết suất đăng ký. Giá nhà cũng tăng, một căn hộ nhà ở xã hội khoảng 50 m² hiện đã hơn 1,2 tỷ đồng, trong khi thu nhập của tôi khoảng 15 triệu đồng/tháng. Nếu vay ngân hàng thì thủ tục khá phức tạp, phải chứng minh thu nhập, sao kê lương, hợp đồng lao động, tình trạng hôn nhân… Lãi suất vay hiện cũng ở mức cao”, ông Thiện chia sẻ.
Bên cạnh đó, theo ông Thiện, chi phí xây dựng tăng cũng tác động đến giá nhà, khiến người có thu nhập trung bình càng khó tiếp cận.
Ở góc nhìn khác, bà Ngọc Tuyết, nhân viên văn phòng tại phường Xuân Hòa, cho rằng nguồn cung nhà ở xã hội không chỉ hạn chế mà còn chưa phù hợp về vị trí. “Tôi từng tìm hiểu mua nhà ở xã hội nhưng dự án mở bán không thường xuyên nên rất khó theo dõi. Ngoài ra, nhiều dự án nằm ở khu vực xa trung tâm. Trong khi nơi làm việc của tôi ở khu vực trung tâm, việc di chuyển xa mỗi ngày sẽ phát sinh thêm chi phí và mất nhiều thời gian”, bà Tuyết cho biết.
Bài 2: Những 'điểm nghẽn' khó triển khai
